پنج شنبه, 11 14th

Last updateپ, 26 سپتامبر 2019 6am

داروسازی سنتی

عناصر چهارگانه در طب سنتی

این مجموعه مقالات به هم پیوسته سعی در معرفی اصول و پایه های طب سنتی برای علاقه مندان را دارد. امور طبیعیه مبادی هستند که بدن انسان و سایر کاینات بر آن مبتنی است و قوام بدن از آن هاست و چنانچه هر کدام از آن ها نباشند بدن انسان را اصلا وجود نباشد

و به هفت قسمت تقسیم می شوند که شامل ارکان, امزجه, اخلاط, اعضا, ارواح, قوا و افعال هستند.
بخش نخست آن که ارکان هست بدین گونه تعریف می گردد که اجسام بسیطی هستند که اجزای اولی بدن آدمی و غیر آن است ومراد از بسیط بودن آن یعنی این که نمی توانیم آن را به اجسام مختلفی از نظر صورت و طبع تقسیم کنیم.ارکان چهار است و شامل نار(آتش),هوا,ماء(آب),ارض(زمین) می باشد.
هر کدام از این ها  یک عنصر می باشد و مکان مخصوص خود و دو کیفیت دارا هست که مکان مخصوص بر اساس طبع آن و کیفیات آن به خاطر خصوصیاتی است که خالق به آن داده است.
آتش سبکترین و بالا تر از همه قرار می گیرد که به آن خفیف مطلق می گویند و دارای دو خصوصیت گرم و خشک می باشد.
هوا که در زیر آتش قرار میگیرد که به آن خفیف مضاف می گویند و دارای دو خصوصیت گرم و تر می باشد.
آب در زیر هوا که به آن ثقیل مضاف می گویند و دارای دو خصوصیت سرد و تر می باشد.
و زمین که درمرکز قرار می گیرد و به این دلیل ثقیل مطلق می باشد و دو خصوصیت سردی و خشکی را دارا هست.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

نگاهی به طب سنتی ایران

طب سنتي ايران يك مكتب طبي كامل و داراي مدل تشخيصي مخصوص به خود بوده  كه سرمايه عظيم منابع مكتوب بسيار دارد و زمينه اي مناسب و دست نخورده براي تحقيقات گوناگون بشمار مي رود.

پزشكان در ايران باستان جزو يكي از چهار طبقه ممتاز جامعه بشمار مي آمدند و وجود دانشگاه جندي شاپور در زمان ساسانيان و ادامه فعاليت آن در دوره هاي اوليه اسلام نشان دهنده پيشرفت اين دانش در ايران بوده است. چنانكه شاپور بن سهل كتاب داروشناسي خود را هنگامي به رشته تحرير در آورد كه رياست بيمارستان جندي شاپور را در شهر اهواز برعهده داشت.
در تعريف حكما از طب نكته مهم آن است كه هدف پزشكي و وظيفه اصلي پزشك را حفظ تندرستي انسان دانسته و درمان را در اولويت بعدي قرار داده است. ضمن اينكه پيشينيان گفته اند بر پزشك واجب است كه داراي روحي پاك باشد و اخلاق فاسد او را آلوده نساخته باشد، آگاهي از علوم مختلف چون فلسفه، منطق، نجوم و موسيقي را تا حد مورد نياز بر پزشك لازم دانسته اند. اهتمام حكما به طب همواره همراه با عنايت آنان به گياهان دارويي نيز بوده و كتابهاي متعددي در زمينه مفردات الادويه و داروهاي مركبه نوشته شده است.
بطور كلي  اين طب به دو بخش نظري و عملي تقسيم شده است كه طب نظري شامل 1. امور طبيعيه  2. اسباب وعلل  و 3. دلايل وعلايم مي باشد و طب عملي به سه بخش 1. تدابير 2. دارو درماني و 3. اعمال يدي تقسيم مي گردد.  
همانند هر مكتب طبي ديگر، طب سنتي ايران نيز با نظريه و ديدگاه خاص به موضوع خود يعني تندرستي و بيماري انسان مي نگرد. و براي بيان آنها از مجموعه اي لغات و اصطلاحات تخصصي استفاده مي كند كه لزوما و دقيقا قابل تطبيق با پزشكي رايج نمي باشد. زيرا مبناي فلسفي مكتب طب سنتي ايران با پزشكي رايج متفاوت است. صرف نظر از اختلافات دو مكتب بايد گفت آنچه عملا در هر مكتب پزشكي مهم است تشخيص و درمان درست بيماري و رسيدن به نتيجه مناسب مي باشد زيرا در علوم تجربي معيار درستي يك تئوري در عمل و تجربه آشكار مي شود. طب و داروسازي سنتي ايران توانايي حل بعضي از مشكلات طبي را دارد و مي تواند در كنار روشهاي درماني نوين و نه در مقابل آنها يار و ياور سيستم پزشكي و خدمات بهداشتي –درماني گردد.

منابع:
-مقدمه اي درباره علم پزشكي در اسلام و ايران، دكتر مهدي محقق، ( از: مجموعه تاريخ علوم در اسلام(13) )
- فصل نامه گزيده مقالات طب سنتي و تاريخ طب سينا، مركز تحقيقات طب سنتي و تاريخ طب دانشگاه علوم پزشكي شيراز
- مروري بر كليات طب سنتي ايران، دكتر محسن ناصري، دكتر حسين رضايي زاده، دكتر رسول چوپاني، دكتر مجيد انوشيرواني

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

غذا در طب سنتی

ایه اصلی معالجات در طب اسلامی یا طب سنتی ایرانی بر مبنای تغذیه صحیح قرار گرفته و در واقع توجهی که در طب اصیل ایرانی نسبت به تغذیه و نحوه غذا خوردن اصولی و درست به چشم میخورد در هیچ یک از مکاتب طبی دنیا دیده نمی شود. حکیمان ایران زمین معتقد بودند اگر طبیب درمان بیمار خود را از اصلاح غذای او آغاز نکند، گویی برکشتن وی جرات یافته است و این جمله بسیار هشدار دهنده و تمام کننده است. تاکید بر تغذیه بیش از درمان با ادویه در طب سنتی سفارش شده است.در اهمیت نحوه تغذیه همین بس که در قران کریم و سخنان پیامبر و معصومین مکررا’ بر نوع غذا و پرهیز از افراط اشاره شده است.رسول خدا می فرماید: المعده ام کل داء و الحمیه ام کل دواء:معده ، مادر همه بیماریها و پرهیز، مادر همه داروهاست.و همین طور درقران کریم آمده است : انظر الی طعامک که اشاره به توجه به غدایی که می خوریم دارد.در قران نام بسیاری از میوه ها که هم در تغذیه و هم در درمان بسیاری از بیماریها موثر است ،ذکر شده است.نام عسل به عنوان یک غذای بهشتی و میوه هایی مثل انگور و انجیر و... در قران بیانگر این مطلب است که تدبیر بالاغذیه ترجیح دارد بر درمان بالادویه. همچنین طبیبان بزرگی چون ابن سینا این نکته مهم را سرلوحه کار خود قرار داده و در درمان اغلب بیماریها ، در اصلاح تغذیه بیماران بسیار می کوشیدند.
در طب سنتی ایرانی، غذا به عنوان پایه وجودی بدن انسان است.زیرا که اخلاط چهارگانه که اساس تولد اعضا و ارواح در بدن هستند، خود ازاستحاله غذا ایجاد می شوند و در نهایت کلیه قوتهای بدن و افعالی که از انسان سر میزند به صورت غیر مستقیم تحت تاثیر غذایی است که خورده می شود. قسمتهای لطیف غذا منشاء ایجاد روح حیوانی و قسمتهای کثیف آن منشاء ایجاد اعضای بدن است.و در واقع هر گونه فساد و ایراد در غذای روزانه می تواند بر بدن انسان واعمال او تاثیرگذار باشد.
از طرفی این طب غذا را به دو نوع بالقوه و بالفعل تقسیم می کند، که غذای بالقوه غذایی است که آمادگی تبدیل به عضو را دارد وهنوزعضو نشده است در حالیکه غذای بالفعل اکنون خود عضو است. اما غذای بالقوه خود به غذای بعیده وغذای قریبه(اخلاط و رطوبات ثانیه) قابل تقسیم است  که غذای بعیده همان غذای ماکول است که قابلیت شبیه شدن به عضو را داراست.  

منابع: مفرح القلوب .مولف :حکیم ارزانی
کلیات طب سنتی .مولف: دکتر ناصری

دوره آشنایی باکاردرداروخانه

 نمرات امتحان آزمون

گروهبندی کلاسها ی عملی

برنامه آموزشی کلاسها

آخرین مقالات

تماس با ما

با انجمن داروسازان استان کرمان تماس بگیرید

شما اینجا هستید: علمی، آموزشی مقالات جدید داروسازی سنتی